De verhalen over het gebied langs de Dedemsvaart gaan vaak over het kanaal zelf en de gevolgen van haar komst voor de omgeving. De focus ligt daarbij vaak op het leven en werk van Jan Willem Baron van Dedem, de initiator en uitvoerder van het kanaal, de aanleg van het kanaal zelf en de diverse ondernemers die zich in het gebied gevestigd hebben.

Maar de geschiedenis van dit gebied begint al ver voordat het kanaal door het Ommense Moer werd gegraven. Al daarvoor was het gebied in gebruik door bewoners. Boeren van de verschillende marken plantten er oliezaden en boekweit en gebruikten de drogere gebieden voor het weiden van vee. Ook werd er al aan turfwinning voor eigen gebruik gedaan. Tussen Hasselt en Nieuwleusen bestonden al een aantal kanalen, omdat daar al eerder veenontginning had plaatsgevonden en daar werd het vrijgekomen land al verpacht aan (kleine en grotere) boeren.

Met de aanleg van het kanaal kon wel eindelijk het veen voorbij Balkbrug ontgonnen worden. En er was aan het begin van de 19de eeuw een enorme behoefte aan turf als brandstof voor de fabrieken en de vele woningen die in de winter warm moesten worden gemaakt. Veenontginning was dan ook booming business waar menig kapitaalkrachtige familie wel in wilde investeren. Ook landbouw als economische activiteit werd steeds belangrijker in verband met de steeds grotere bevolkingen in steden. Overal werden lokale verenigingen ter bevordering van de landbouw opgericht.

Langs de Dedemsvaart vestigden zich dan ook allerlei mensen. Zonen uit oude adellijke en koopmansfamilies, maar ook turfarbeiders en ambachtslieden. In de nieuwe dorpen werden kerken gesticht en was er behoefte aan een burgemeester, notaris en arts. Al deze nieuwe bewoners kwamen niet alleen vanuit de regio naar de Dedemsvaart, maar ook vanuit Holland en Duitsland. Er moesten huizen worden gebouwd om hen allemaal te huisvesten. Dat waren niet gelijk de luxe villa’s die we vandaag de dag nog terugzien in Dedemsvaart. Ofwel vanaf 1811 ontstond er een nieuwe samenleving, eentje die vanaf de grond moest worden opgebouwd.

1740 – kaart van Overijssel. Bron: Collectie Overijssel
1925 – Nadat de veenontginning had plaatsgevonden. Bron: Collectie Overijssel
Woning uit 1909 gebouw naar ontwerp van huisarts Cornelis Johannes van Barneveld, die er zelf in ging wonen. Zijn vrouw was voor haar huwelijk verpleegster.
Bron: Funda
Ongeveer 1900 Scheepsjager Jan Timmer
Bron: Beeldbank historische vereniging Avereest

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *